ШЫҒЫС ЖӘНЕ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН КЕН ОРЫНДАРЫНЫҢ КЕЙБІР МИНЕРАЛДЫ ҚОСЫЛЫСТАРЫНЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ СИПАТТАМАСЫ

Abstract

Ветеринариялық-профилактикалық іс-шаралар технологиясын жетілдірудің маңызды бағыты өндрісіке жануарлар ауруларының алдын алу мен емдеудің жаңа құралдары мен әдістерін енгізу, оның ішінде биобелсенді қасиеттері бар, зат алмасу үрдістерінің қарқындылығына реттеуші әсер ете алатын, ағза мүшелері мен жүйелерінің функционалдық белсенділігін күшейтетін, жануарлардың табиғи төзімділік деңгейін арттыратын препараттарды қолдану өзекті мәселе болып саналады. Құнды спецификалық қасиеттері бар алюмосиликатты минералдың кең тобына жататын – сорбциялық, ион алмастырғыш, байланыстырғыш, тиксотропты құнды спецификалық қасиеттері бар заттар. Бұл топқа бентонит саздары мен цеолиттер де кіреді. Макро және микроэлементтерге бай бентониттер мен цеолиттер жануарлардың физикалық тұрғыдан өсуіне мен дені сау болуына оң әсер етеді, токсиндерге, ауыр металл тұздарына, патогендік микрофлораға қарсы жоғары сорбциялық белсенділікке және радиопротекторлық қасиетке ие, организмдегі зат алмасу үрдістерін жақсартады. Бентониттер мен цеолиттер жануарлардың өнімділігі мен қауіпсіздігін күшейтеді, жаңа туылған төлдердің ауруға және қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына қарсы тұруын, иммунитетін жоғарылатады, мал төлдерінің асқорыту жүйесін қалыпқа келтіреді. Зерттеулерімізге радиопротекторлық қасиеттері бар Оңтүстік облысынан Дарбаза бентониті, Бадам бентониті, Қазақ сорбенті және Шығыс Қазақстан облысынан алынған Багратион цеолиті таңдап алынды. Салыстырмалы түрде элементтік құрамына зерттелді. Үлгілер Agilent Technologies, АҚШ шығарған ICP-MS Agilent 7500 cx индуктивті байланысқан плазмалық массспектрометрде талданды. Зерттеу нәтижесінде Дарбаза бентонитінің құрамында натрий (1,10±0,22), магний (1,19±0,22), фосфор (0,14-±0,02), калий (1,43±0,15), темір (5,75±0,52), мыс (25,67±2,5), цинк (21,21±2,2), марганец (186,36±18,5), Бадам бентонитінде натрий (1,60±0,25), магний (1,62±0,24), фосфор (0,099±0,01), калий (1,66±0,162), темір (3,90±0,40), мыс (44,78±4,5), цинк (38,08±3,9), марганец (406,7±40,6), Қазақ сорбентінде натрий 0,86±0,11), магний (0,85±0,10), фосфор (0,145±0,015), калий (0,66±0,07), темір (0,75±0,08), мыс (14,43±1,5), цинк (16,82±1,8), марганец (84,12±8,42) және Багратион цеолитінде натрий (1,47±0,24), магний (0,65±0,09), фосфор (0,084±0,01), калий (2,36±0,22), микроэлементтерден темір (0,84±0,08), мыс (17,81±1,9), цинк (21,21±2,2), марганец (0,65±0,09) % анықталды.