Дәнді дақылдарды өсіру және егіс ресурстарын үнемдейтін технологиялар

Abstract

Қазіргі заманғы өсімдік шаруашылығында «нөлдік» егіншілік (No-Till), «минималды» егіншілік (Mini-till), «жолақты» егіншілік (Strip-till), «жинақтаушы» егіншілік, «тікелей себу» технологиялары, тыңайтқыштарды «жергілікті» енгізу технологиялары және т.б. белсенді енгізілуде. Дәнді дақылдарды егу мен өсірудің ең перспективалы технологиясы- «жолақты» егіншілік технологиясы (Strip-till). Strip-till технологиясы-бұл классикалық және ресурстарды үнемдейтін технологиялардың жағымды жақтарын қамтитын түбегейлі жаңа технология және оны тарату тәжірибеге «дәл» егіншілік элементтерін кеңінен енгізу арқылы ғана мүмкін болды. Strip-till технологиясын табысты қолданудың маңызды шарты культиватор мен сепкіштің енінің сәйкес келуі, сондай-ақ қатарлар арасындағы жұмыс енін трактордың жүріс бөлігінің өлшемдерімен үйлестіру болып табылады, бұл «дәл» егіншілік элементтерін пайдалануды талап етеді. Strip-till-технологиясын енгізу нәтижесінде шаруашылықта мынадай көрсеткіштерге қол жеткізілді: өнімділіктің 15-20%-ға артуы, ЖЖМ-ға жұмсалатын шығындардың 50% - ға дейін қысқаруы, тыңайтқыштарды пайдаланудың 30-40% - ға дейін төмендеуі, топырақтың табиғи құнар-лылығын сақтау, ауыл шаруашылығы техникасына және еңбекке ақы төлеуге жұмсалатын шығыстар азаяды. Мақалада Strip-till технологиясының мәні және келесі көрсеткіштерге әсері егжей-тегжейлі қарастырылған: отын үнемдеу, өнімділік, топырақ құнарлылығының қауіпсіздігі, экономикалық шығындар. Сондай-ақ, Strip-till технологиясы жүйесінде егу, ұрықтандыру, бақылау және басқару тақырыптары ашылды.