Орал өңірінде әртүрлі агроклиматтық жағдайда күздік бидайды өсіру - Мухомедьярова, А. С.; Кушенбекова, А. К.; Елекешева, М. М. (Ғылым және білім=Наука и образование=Science and education. - 2024. - 1-2 (74). Б. ІІ. - Б. 26-36, 2024)
Климаттық факторлар әлемнің көптеген аймақтарында бидай өнімділігінің өсу қарқынының төмендеуінің негізгі себебі болып табылады. Сонымен қатар, соңғы 40 жылда өсіру технологиясын жетілдірудің арқасында бидай өнімділігі айтарлықтай өсті. Алайда, соңғы 10-15 жылда қолайсыз климаттық факторлар әлемдегі астық өндірісінің тұрақсыздығына әкелді. Оралда күздік дәнді дақылдарды өсіруге байланысты өңірдің негізгі климаттық көрсеткіштерінің өзгеру серпіні зерттелді. Әр түрлі ылғал мен жылумен қамтамасыз етілген жылдары күздік бидайдың өнімділігін қалыптастырудың агроклиматтық факторлары қарастырылады. 9 жылдағы күздік бидай дәнінің өнімділігін және осыған ұқсас кезеңдегі климаттық жағдайларды талдау нәтижесінде күздік бидай дәнінің өнімділігі сыртқы жағдайларға тығыз байланысты екендігі анықталды. Қалыптасқан ауа-райына, топырақ ресурстарына және қолда бар пайдаланылатын агротехникаға байланысты күздік бидайдың шығымдылығын болжау мәселелері егіншілікте өзекті болып табылады. Сонымен қатар, егіншілік мәдениетінің өсуімен егіннің ауа-райы факторларымен байланысының күші әлсіреп қана қоймайды, бірақ көп жағдайда көптеген ғалымдардың пікірінше, күшейе түседі. Күздік бидайдың өнімділігін арттыру және тұрақтандыру үшін агротехникалық факторлар нақты климаттық және ауа-райы жағдайларына байланысты маңызды болып табылады. Climatic factors are the main reason for the decline in wheat yield growth in most parts of the world. At the same time, it is noted that over the past 40 years, thanks to the improvement of cultivation technology, wheat yields have increased significantly. However, in the last 10-15 years, adverse climatic factors have led to instability of grain production in the world. The dynamics of changes in the main climatic indicators of the region in connection with the cultivation of winter crops in the Urals has been studied. The agro-climatic factors of winter wheat yield formation in years with different moisture and heat supply are considered. As a result of the analysis of the yield of winter wheat grain for 9 years and climatic conditions for the same period, it was found that the yield of winter wheat grain is closely dependent on external conditions. The issues of forecasting the yield of winter wheat, depending on the prevailing weather conditions, available soil resources and the agricultural machinery used, are relevant in agriculture. At the same time, with the growth of agricultural culture, the strength of the connection between the harvest and weather factors not only does not weaken, but in most cases, according to many scientists, it increases. To increase and stabilize the yield of winter wheat, agrotechnical factors in relation to specific climatic and weather conditions are of paramount importance.
CULTIVATION OF WINTER WHEAT UNDER VARIOUS AGRO-CLIMATIC CONDITIONS IN THE URALS
Мухомедьярова, А. С. Орал өңірінде әртүрлі агроклиматтық жағдайда күздік бидайды өсіру / А. С. Мухомедьярова, А. К. Кушенбекова, М. М. Елекешева. - Текст : непосредственный // Ғылым және білім=Наука и образование=Science and education. - 2024. - 1-2 (74). Б. ІІ. - Б. 26-36
Keywords: күздік бидай; климат; температура; жауын-шашын; өнімділік; БҚАТУ; winter wheat; temperature; precipitation; climate; yield