CHENOPODIUM QUINOA ӚСІМДІГІНІҢ МОРФОФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ АНАТОМИЯЛЫҚ ҚҦРЫЛЫСЫНА ТҦЗ СТРЕСІНІҢ ӘСЕРІ - Зорбекова, А. Н.; Ербай, М.; Шуйская, Е. В.; Терлецкая, Н. В. (Жәңгір хан атындағы БҚАТУ, 2023)
Бҧл мақалада ҽр тҥрлі концентрациядағы тҧз ерітіндісін экспериментті стресс кҥйінде квиноа ҿсімдіктерінің морфофизиологиялық жҽне анатомиялық сипатына ҽсерін салыстырмалы зерттеуден тҧрды. Тҧздылық кҥйзелістің ауырлығы мен ҧзақтығына байланысты ҽртҥрлі физиологиялық жҽне метаболикалық процестерде ҿзгерістер тудырады жҽне нҽтижесінде шығымдылықты тҿмендетеді. Дамудың бастапқы кезеңдерінде топырақтың тҧздануы ҿсімдіктердің ҿсуін тежейтіні белгілі, алдымен осмостық стресс тҥрінде, содан кейін иондық уыттылық негізінде. Тҧздылық стресстің бастапқы фазаларында топырақта жҽне ҿсімдіктерде тҧздардың жиналуының жоғарылауынан туындаған осмостық стресстің ҽсерінен тамыр жҥйелерінің суды сіңіру қабілеті тҿмендейді жҽне жапырақтардың суды жоғалтуы тездетіледі, сондықтан тҧз стрессі де гиперосмотикалық стресс ретінде қарастырылады Зерттеулер кҿрсеткендей, квиноа ҿсімдігі 100 мМ NaCl тҧз концентрациясынан 300 мм NaCl-ге дейінгі тҧздылықтың орташа жҽне жоғары деңгейіне шыдай алатындығы анықталды. Сонымен қатар 100 мМ NaCl-ден 200 мМ NaCl-ге дейінгі концентрациялар квиноаның ҿсуіне айтарлықтай ҽсер етпейтіндігі анықталды. 200 мМ NaCl тҧз концентрациясында ҿсімдіктің бейімделу механизмдерінің жҧмысы нашарлайтындығы, жҽне концентрацияның жоғарылауы ҿсу параметрлеріне тҧрақты тежегіш ҽсер ететіндігі дҽлелденді. Бҧл зерттеудің мақсаты ҽртҥрлі жоғары концентрациядағы тҧздар ерітіндісіндегі стресстің квиноа ҿсімдіктерінің морфофизиологиялық жҽне анатомиялық жағдайына ҽсерін салыстырмалы тҥрде зерттеу болып табылады.
THE EFFECT OF SALT STRESS ON THE MORPHO-PHYSIOLOGICAL AND ANATOMICAL STRUCTURE OF CHENOPODIUM QUINOA PLANT
Зорбекова, А. Н. CHENOPODIUM QUINOA өсімдігінің морфофизиологиялық және анатомиялық құрылысына тұз стресінің әсері / А. Н. Зорбекова, М. Ербай, Е. В. Шуйская, Н. В. Терлецкая [и др.]. - Текст : непосредственный // Ғылым және білім=Наука и образование=Science and education. - 2023. - № 3-2 (72). ІІ Бөлім. - Б. 333-342. - ISSN 2305-9397.
Keywords: Киноа; тұзды стресс; адаптация; концентрация; эксперимент; тұздылану; ғылыми журнал; бқату