БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛ МЕН АҚБӨКЕНДЕР АРАСЫНДА ПАСТЕРЕЛЛЕЗДІҢ ТАРАЛУЫН ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ - Ищанова, А. С.; Ертлеуова, Б. О.; Жубантаев, И. Н. (Жәңгір хан атындағы БҚАТУ, 2025)
Пастереллез – Pasteurella multocida және Pasteurella haemolytica бактериялары салдарынан туындап, үй және жабайы жануарларын зақымдайтын жұқпалы ауру. Аталмыш жұқпалы ауру ауыл шаруашылығы жануарлары мен жабайы табиғат өкілдеріне үлкен қауіп төндіретін, сонымен бірге экономикалық шығынға ұшырататын індет болып табылады. Бұл микроорганизмдер көптеген жануарлардың ағзасында шартты-патогенді микрофлора ретінде тіршілік етеді. Стресс, дұрыс азықтандырмау, ветеринарлықгигиеналық талаптарды уақытылы қадағаламау немесе басқа да қолайсыз жағдайлар кезінде бактериялар белсенділігін арттырып, септикалық процестерді, ісінулерді және өкпенің қабынуын тудырады. Пастереллезбен барлық жабайы тұяқты жануарлар ауырады. Ауру маралдар, солтүстік бұғылары, ақбөкендер, бұлан, еліктер арасында жоғары өлім-жітім көрсеткішімен сипатталады [1]. Батыс Қазақстан облысы ақбөкендердің негізгі мекендейтін аймағы ретінде, олардың ауыл шаруашылығы жануарлармен тығыз байланыста болуына байланысты, нақтырақ айтатын болсақ, ортақ жайылымды пайдалану, ортақ су көздерін тұтыну есебінен эпизоотологиялық ошақтың өршуіне бірден бір себеп болып табылады. Соған орай Батыс Қазақстан облысында ірі қара мал мен ақбөкендер арасында аталған аурудың жиі тіркелуіне байланысты, эпизоотологиялық жағдайды егжей-тегжейлі талдап, уақытылы эпизоотологиялық бақылау жүргізу індетті алдын алудың басты міндеті болып саналды. Бұл мақалада Батыс Қазақстан облысы бойынша ірі қара малы мен ақбөкендер арасында пастереллез ауруы бойынша эпизоотологиялық жағдайына зерттеу жүргізілді.
EPIZOOTOLOGICAL CONTROL AND ANALYSIS OF THE SPREAD OF PASTEURELLOSIS IN CATTLE AND SAIGA IN THE WEST KAZAKHSTAN REGION
Ищанова, А. С. Батыс Қазақстан облысындағы ірі қара мал мен ақбөкендер арасында пастереллездің таралуын эпизоотологиялық бақылау және талдау / А. С. Ищанова, Б. О. Ертлеуова, И. Н. Жубантаев. - Текст : непосредственный // "Ғылым, зерттеулер, білім: даму тенденциялары" атты XXV халықаралық ғылыми-практ. конф. жинағы = Сollected papers XXV International scientific and practical conference "Science, research, education: development trends"= «Наука, исследования, образование: тенденции развития»: cб. XXV междунар. науч.-практ. конф. - Орал: Жәңгір хан атындағы БҚАТУ. - 2025. - Б. 28-34 (Орал).
Keywords: пастереллез; ақбөкен; ірі қара малы; эпизоотологиялық бақылау; эпизоотологиялық ошақ; қр; БҚАТУ