TLR-9, MBL1 ЖӘНЕ LTF ГЕНДЕРІНІҢ ХЛАМИДИОЗ АУРУЫНА БІРІКТІРІЛГЕН ФЕНОТИПТІК ӘСЕРІ - Бейшова, И. С.; Нургалиев, Б. Е.; Жолдасбекова, А. Ж.; Белая, Е. В.; Ульянов, Т. В.; Ульянов, В. А. (Жәңгір хан атындағы БҚАТУ, 2024)
Қазіргі уақытта мал шаруашылығына орасан зор экономикалық зиян келтіретін әртүрлі жұқпалы аурулардың ішінде ірі қара мал хламидиозы маңызды орын алады. Тек қана жануарлардың ғана емес, сондай-ақ адам денсаулығына да айтарлықтай қауіп төндіреді. Осы орайда ірі қара малдың бактериялық инфекцияларға төзімділігін генетикалық маркерлеу өте маңызды іс-шаралардың бірі болып табылады. Зерттелетін Жануарлар топтарында генотиптер анықталды. Голштинн тұқымының сау жануарлар тобында генотиптердің TLR9 және MBL1 полиморфты гендеріне таралуы Харди-Вайнберг заңы бойынша теориялық күтілгенге сәйкес келетіні анықталды. Хламидиозбен ауыратын жануарлар тобында байқалған генотип жиіліктерінің теориялық тұрғыдан күтілетін Харди-Вайнберг заңынан статистикалық маңызды ауытқуы бар екендігі анықталды. TLR9-BfaI полиморфизмі бойынша TLR9-BfaIAG гетерозиготалары мен LTF-EcoRI полиморфизмі бойынша LTF-EcoRIAB гетерозиготалары санының артуы байқалады. Бұл хламидиозға төзімділіктің төмендеуімен TLR9-BfaIAG және LTF-EcoRIAB генотиптерінің ассоциациясын ұсынады. Хламидиозға төзімділіктің жоғарылауының генетикалық маркері TLR9-BfaIАА және MBL1-HaeIIICC генотиптерін шығарды. Хламидиоз ауруының жоғары қаупінің генетикалық маркері TLR9-BfaIAG және MBL1-HaeIIIТТ генотиптерін шығарды. Хламидиозға төзімділіктің генетикалық маркерлері TLR9-BfaIGG-MBL1- HaeIIITC және TLR9-BfaIGG-LTF-EcoRIAA генотиптерінің жұптасқан комбинациясы болып табылады. Хламидиоз ауруының жоғары генетикалық қаупін белгілеу жүйесіне келесі маркерлер кіреді: TLR-9-BfaIG, MBL1-HaeIIIT аллельдері, TLR-9-BfaIAG генотипі, LTF-EcoRIA аллелі, LTF-EcoRIAB-MBL1-HaeIIICC біріктірілген генотипі. Туа біткен хламидиозға төзімділікті белгілеу жүйесіне TLR9-BfaIGG-LTF-EcoRIAA және TLR9-BfaIGG-MBL1-HaeIIITC біріктірілген генотиптері сияқты генетикалық маркерлер кіреді.
COMBINED PHENOTYPIC EFFECT OF TLR9, MBL1 AND TF GENES ON CHLAMYDIA
TLR-9, MBL1 және LTF гендерінің хламидиоз ауруына біріктірілген фенотиптік әсері / И. С. Бейшова, Б. Е. Нургалиев, А. Ж. Жолдасбекова, Е. В. Белая, Т. В. Ульянов, В. А. Ульянов. - Текст : непосредственный // Ғылым және білім=Наука и образование=Science and education. - 2023. - № 3-1 (72). І Бөлім. - Б. 61-77 (Орал). - ISSN 2305-9397.
Keywords: ірі қара мал; голштин тұқымы; туа біткен иммунитет; бактериалды инфекциялар; хламидиоз; гендердің полиморфизмі; ғылыми журнал; бқату