Жеңіл автокөліктердің динамикалық қасиеттерін талдау - Сагиров, А. Е. (Жәңгір хан атындағы БҚАТУ, 2024)
Бҧл мақалада қазіргі заманғы жеңіл автокӛліктерінің негізгі техникалық сипаттамалары келтірілген. Сонымен бірге сол автокӛліктердің динамикалық қасиеттеріне талдау жасалған. Ҥдеткіш динамикасының кӛрсеткіші автомобильдің класына және қозғалтқыштың қуатына байланысты. Айналу моментін дӛңгелектерге жіберетін беріліс қорабының тҥрі де маңызды рӛл атқарады. Сондай-ақ, автомобильдің ҥдеу жылдамдығына дененің аэродинамикалық ӛнімділігі әсер етеді. Қозғалтқыштың қуаты ең алдымен максималды моментке (кҥшке) әсер етеді. Әдетте, қозғалтқыштың қуаты неғҧрлым кӛп болса, оның моменті соғҧрлым жоғары болады. Осылайша, қуатты қозғалтқыштары бар автомобильдер динамикалық. Қозғалтқыштың тҥрі әдетте ҥдеу динамикасына әсер етпейді. Яғни, сіздің автокӛлігіңізде қандай қозғалтқыш тҧрғаны маңызды емес – дизель немесе бензин. Егер қозғалтқыштың қуаты кӛп болса, онда авткӛлік динамикалық болады. Беріліс қорабына келетін болсақ, бҧрын механикалық беріліс қорабы қозғалтқыштан дӛңгелектерге айналу моментін автоматты тҥрде жылдамырақ жібереді деп ойлаған. Тиісінше, бҧрын МКПП бар автомобильдер 0-100 км/сағ. жылдамырақ жҥрді. Қазіргі заманғы автоматты немесе жартылай автоматты беріліс қорабы-бҧл компьютермен басқарылатын кҥрделі электронды қҧрылғылар, олар реакция бойынша тіпті кәсіби жҥргізушінің реакциясынан әлдеқайда озып кетеді. Яғни, қазіргі заманғы автоматты беріліс қорабы адамға қарағанда берілістерді тезірек ауыстырады. Демек, кӛптеген жаңа автоматты беріліс қорабы қолмен беріліс қорабының ауысуынан асып тҥседі. Қорыта келгенде, автомобильдердің ҥдету қасиеттеріне кӛптеген факторлар әсер етеді: жол жағдайлары, жҥргізушінің біліктілігі, автомобильдің конструкциясының ӛзі (қозғалтқыш, беріліс қорабы, корпус пішіні және т.б.).
ANALYSIS OF THE DYNAMIC PROPERTIES OF PASSENGER CARS
Ғылым және білім: Ғылым, зерттеулер, білім: даму тенденциялары: акад. Қ. И. Сәтбаевтың 125 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-практ. конф. материалдар жинағы (12 сәуір 2024 ж.) = Наука и образование: Наука, исследования, образование: тенденции развития: сб. мат. междунар. науч.-практ. конф. посвящ. 125-летию акад. К. И. Сатпаева (12 апреля 2024 г.) = Science and education: Science, research, education: development trends: unternational scientific and practical conf. dedicated to the 125th anniversary of acad. K. I. Satpayev (12 april 2024). - Орал: Жәңгір хан атындағы БҚАТУ. - 2024. - № 2 (75) : қосымша № 1. - Б. 361-368
Keywords: автокөліктің динамикасы; автокөліктің үдеуі; қозғалтқыш; беріліс қорабы; динамикалық қасиеттер; инамикалық қасиеттер; автокөлік; жылдамдық отандық басылым; ғылыми журнал; конференции; транспорт; жеңіл автокөлік