РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ ЖҤКТЕМЕЛЕРДІҢ ҚАРАҒАЙ АЛҚАПТАРЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫНА ӘСЕРІ - Орынбаева, А. М.; Абжанов, Т. С. (Жәңгір хан атындағы БҚАТУ, 2022)
Рекреациялық орманды қолдану тҧрақты пайда табудың кӛзі болғандықтан, рекреациялық инфрақҧрылымды дамытуға мҥмкіндік беретін, жағдайлары бар аймақтар ҥшін рекреациялық мақсатта орман пайдаланудағы қиындықтар қазіргі таңда ӛзекті болып келеді. Мысал ретінде Қазақстан Республикасы «Бурабай» Мемлекеттік Ҧлттық табиғи паркі (МҦТП) территориясына қарасты Щучье – Бурабай курорты аймағындағы орман массивтерін жатқызуға болады. Бҧл жерде ӛсетін қарағайлы алқаптары ерекше табиғи қҧбылыс болып табылады және кейбір аймақтарда қатаң аридті жағдайларда ӛсудің, дамудың және тӛзімділіктің аудандық ерекшеліктерімен айрықшаланады. Мақалада Ақмола облысы, «Бурабай» МҦТП-дағы рекреациялық жҥктемелердің қарағай алқаптарының жағдайына әсерінің нәтижелері келтірілген. Әр тҥрлі антропогендік әсердің және орман ӛсу жағдайларына байланысты қарағай ағаштарына әсерді анықтау ҥшін аталған аймақта кең таралған қҧрғақ (С2), балғын жағдайда ӛсетін қарағайлардың (С3) 3 тҧрақты және 1 уақытша сынақ алаңдарында зерттеу жҥргізілді. Зерттеу нәтижелері бойынша Қазақ ҧсақ шоқысындағы қарағай алқа ағаштарына тҥскен рекреациялық жҥктемелердің интенсивтвілігі, бӛлінген функционалды аймақтарға байланысты (ФА) кҥрт ӛзгереді. Ең кӛп рекрециялық жҥктемелерге белсенді қатысу аймағына жататын (ФА ‒ I) қарағай алқа ағаштары ҧшырайды, 81 адам/га/кҥн. дейін. Қарастырылған барлық функционалды аймақтардағы (ФА) рекреациялық тығыздықпен қоса, рекреациялық қатысу демалыс кҥндері орташа есеппен 2 есеге кӛбейеді. Рекреациялық жҥктемелердің кӛбеюінен сҥрекдіңнің қалыңдығы азаяды, «әлсіреген» және «қатты әлсіреген» ағаштардың ҥлесі кӛбейеді.
INFLUENCE OF RECREATIONAL LOADS ON THE STATE OF PINE FIELDS
Орынбаева, А. М. Рекреациялық жүктемелердің қарағай алқаптарының жағдайына әсері / А. М. Орынбаева, Т. С. Абжанов. - Текст : непосредственный // Ғылым және білім: Қазіргі көзқарас жағдайындағы ғылым мен білімді дамытудың өзекті мәселелері: ХХІІ халықаралық ғылыми-практ. конф. материалдары (12 сәуір 2022 ж.) = Наука и образование: Актуальные вопросы развития науки и образования в условиях современных вызовов: мат. ХХІІ междунар. науч.-практ. конф. (12 апреля 2022 г.) = Science and education: topical issues of the development of sciense and education in the context of modern challenges: mat. of the XXII International Scientific and Practical Conf. (12 aptil 2022). - Орал: Жәңгір хан атындағы БҚАТУ. - 2022. - № 2 (67) : қосымша № 1. - Б. 60-69 (Орал)
Keywords: рекреациялық жүктеме; функционалды аймақ; кәдімгі қарағай (Pinus sylvestris L.); Қазақ ұсақ шоқысы; орман алқа ағашы