Қазақстан аймақтарының орман экожүйелеріндегі жеуге жарамды саңырауқұлақтарының биологиялық түрлілігін бағалау

Abstract

Макалада республиканыц тYрлi аймактарыныц орман экожуйелервдеп жеуге жарамды сацыраукулактарыныц мысалында орманныц CYрексiз косымша енiмiнiц багаланатын биотYрлi сипаттамалары келтiрiлген. Заманауи экономикалык элеуметтiк жагдайларда орман ресурстарын колдану (сацыраукулактар, жидектер, тагамдык, дэрiлiк жэне жемшеп есiмдiктерi, т.б.) ете актуалды, себебi шикiзат ретiнде олар белгш б1р кiрiс кезi болып табылады. ФАО мэлiметтерi бойынша элемнiц кептеген аймактарында косымша орман енiмдерi маусымдык кiрiстердi камтамасыз ететiн тамак ешмдерц дэрiлiк шептер, жейтiн сацыраукулактар, орман жидектершен туратын тагамныц косымша компоненттерц жануарларга арналган тагамдар жэне кептеген дамыган мемлекеттерде тагам дайындауга арналган непзп шикiзат кезi болып табылады. Жумыста Казакстанныц тYрлi аймактарыныц орман территорияларында есетiн жеуге жарамды сацыраукулактардыц экологиялык жэне биологиялык ерекшелiктерi туралы гылыми акпарат керсетiлiп, ТYркiстан, Костанай, Батыс Казакстан, Акмола облыстарыныц непзп орман экожуйелервдеп сацыраукулакты территориялардыц заманауи жагдайыныц сараптамасы берiлген. Жеуге жарамды сацыраукулактардыц кейбiреулерi ездерiн стенотоптар ретшде (8 тYрлi), ал баска тYрлерi биотопикалык таралымы бар эвритопты сацыраукулактар (11 турлО ретiнде керсетедi. Акмола, Шыгыс Казакстан, Костанай облыстарыныц орман экожуйелершде сацыраукулактармен кауымдастык тузетiн ец микотрофты суректi агаштар карагай, шырша, кайыц аборигендi орман тузушi турлер болып табылады. Олардагы биотурлiлiк кебшесе сазкатпа, кайыц сацыраукулак, козыкуйрык керсетшген. Зерттеулер Акмола, Шыгыс Казакстан, Костанай жэне Турюстан облысы орман экожуйелерi орналаскан республиканыц сацыраукулакты территорияларында журпзшген. Жумыста алгаш рет жеуге жарамды сацыраукулактардыц биотурлшгш аныктау бойынша жэне олардыц орман типiне байланысты таралу тэуелдшгшщ салыстырмалы мэлiметтерi келтiрiлген.