ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ЭКОЖҮЙЕЛЕРДЕ ҮЙІРЛІ ШЕГІРТКЕЛЕРДІҢ ТАРАЛУ ДИНАМИКАСЫ

Abstract

Бұл мақалада Қазақстанның оңтүстік аймағында таралған үйірлі шегірткелерге жүргізілген мониторинг жұмыстарының нәтижелері көрсетілген. Жамбыл облысында үйірлі шегірткелердің үш түрі де кездеседі. Яғни, итальяндық шегіртке, азиялық ұшпа шегіртке және мароккалық шегіртке. Ал, Түркістан облысында тек қана азиялық ұшпа шегіртке және мароккалық шегірткесі табылды. Жамбыл облысында мароккалық шегірткенің тығыздығы жоғарылап 1 м2 7-9 данаға дейін жетіп, қоныстану көлемінің ұлғайғаны тіркелді. Ал, Түркістан облысында бұл зиянкестің қоныстану тығыздығы 1 м² жерде 10 данадан жоғары болды. Осылайша, Қазақстанның оңтүстік аймағында үйірлі шегірткелердің ішінде негізгі доминант мароккалық шегіртке екенін атап өтуге болады. Оның оңтүстік аймақта таралған барлық шегірткелер арасында үлесі 80% жоғары. Көпжылдық мәліметтерге талдау жасағанда зиянкестің қоныстану аумағы жыл сайын 100 мың гектардан асатынын бақылауға болады. Аса қауіпті зиянкеске қарсы мемлекеттік бюджет есебінен химиялық өңдеу жұмыстары жылда жүргізіледі. Алайда, қорғау шаралары жүйелі жүргізіліп жатқанымен зиянкесті толық жою мүмкін болмай тұр. Керісінше, климаттың өзгеруіне байланысты зиянкестің тіршілік ету арелы жыл санап артып келеді.