Қазақ қоғамынының мәдени өміріндегі орыс және татар интеллигенцияларының орны

Abstract

ХІХ ғасыр қазақ қоғамының білім мен мәдениет саласы заманымыздың маңызды, актуальды мәселелерінің бірі. Халықтар арасындағы бұл салалардың байланыстарын зерттеу, бұл байланыстың негізгі түрлері мен жолдарын анықтау, және оларға ғылыми талдау жасау ғылымының маңызды проблемасына айналып отыр. Қазақ мәдениеті өзінің бүкіл тарихы бойында білім беру мен тәрбие жүйесінде үйлесімді көрсетілген дәстүрлі қағидаттардың, діни көзқарастардың, дүниетанымдық көзқарастардың әртүрлі компоненттерін бойына сіңірді. Бұл мақалада өмірді дәстүрлі реттеудің формалары қарастырылады: әлеуметтік-ұлттық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, моральдық мұраттарды қалыптастыратын мінез-құлық ережелері мен нормалары. Авторлардың ерекше назары дәстүрлі қазақ қоғамын трансформациялайтын бетбұрыс кезеңдерінің бірі болып табылатын XVIII–XIX ғасырлар кезеңіне аударылады. Білім және мәдениет саласының жандануын қолға алу нәтижесінде қазақ өлкесінің көрші елдермен мәдени-экономикалық байланысын нығайтып қана қоймай, халыққа рухани азық бергендігі және қазақ қоғамындағы өскелең ұрпақтың дәстүрлі тәрбиесіне аса зор мән берілгендігі туралы мәліметтер деректер арқылы дәлелденген.